Artikel in HET NIEUWSBLAD 24/07/2004
Nooit meer woelen op ruimtematras
IN UZ LEUVEN SLAPEN ALLE PATIENTEN OP NASA-SCHUIM © RR
Een nieuwe matras met ruimteschuim moet een slaaprevolutie ontketenen. Op een Tempur mag je zoveel doorzakken als nodig. Het universitair ziekenhuis van Leuven verving er al zijn oude matrassen door. De producent wil nu ook het grote publiek bereiken. Wij namen een kijkje in de Tempur-fabriek nabij Odense in Denemarken.
Het heeft iets van een industriële bakkerij, zo'n matrassen- en hoofdkussenfabriek. Het schuim wordt er in een vorm gespoten en krijgt er langzaam de tijd om te rijzen, zoals deeg in de oven brood wordt. Het unieke van Tempur ligt hem in de samenstelling van dat materiaal : dat bevat de standaardingrediënten van alle schuimen uit polyurethaan, maar ook enkele additieven die uit de ruimtevaart komen en Tempur zijn speciale drukverlagende eigenschappen geven.
"Tempur neemt alle druk van het lichaam gelijkmatig op", vertelt marketing-manager Harald Stokkeland. "Je zakt er heel langzaam in weg en het past zich volledig aan de contouren van je lichaam aan. Dit betekent dat er nergens punten zijn waar de druk op je lichaam groter is. Bij een verenmatras heb je altijd drukpunten. Op die plaatsen geeft je lichaam je een signaal dat je van positie moet veranderen. Dat leidt tot pijn, of zorgt ervoor dat je gaat woelen in bed. Als je in je diepe slaap ligt, krijg je een teken om wakker te worden en je te draaien, en je keert dus terug naar je remslaap. Tempur helpt langer in je diepe slaap te blijven."
Komaf met doorligwonden
Wie in een ziekenhuis ligt en niet kan bewegen, krijgt doorligwonden. Binnen het Universitair Ziekenhuis van Leuven is een werkgroep daar al jaren mee bezig. Op hun aandringen zijn alle matrassen vervangen door Tempur, één van de grootste bestellingen die het bedrijf ooit kreeg. Ondertussen wordt het materiaal ook gebruikt voor kussens voor rolstoelen, matrassen voor operatietafels, hoofdkussens die de nekpijn verminderen. En sinds kort zijn Tempur-matrassen ook gewoon in de beddenwinkels verkrijgbaar.
Ruimtevaart
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa heeft Tempur daarvoor een certificaat toegekend als een belangrijke afgeleide van haar
technologie. De Nasa experimenteerde er al in de jaren zeventig mee. Ze zocht toen een extra stevig schuim voor in ruimtepakken :
astronauten die gewichtloos ergens tegenaan botsen, hebben extra bescherming nodig. De Zweedse eigenaars van Fagerdala Foams ontdekten
het materiaal op een beurs en beslisten het in motorpakken te stoppen. Daarna begonnen ze te kijken of ze er niet nog iets anders
mee konden doen. Ze praatten erover met een fysiotherapeut, die er wel wat in zag. Maar de moeilijkheid was het in grote hoeveelheid
te produceren. Zo kwamen ze terecht bij Dan-Foam, een Deens bedrijf dat hetzelfde aan het proberen was.
Midden '91 hadden de Denen al 5.000 pogingen achter de rug. De investeerders werden het beu, en gaven de onderzoekers nog twee weken.
Net op tijd konden ze toch nog een eureka slaken: ze hadden het gevonden. Vanaf dan ging het snel. Dan-Foam verdubbelde zijn omzet
jaar na jaar, en kreeg een Amerikaanse poot onder de naam Tempur Pedic. Een overkoepelend bedrijf Tempur World werd opgericht.
In 2002 kochten Amerikaanse investeerders de hele zaak over, voor 300 miljoen dollar. In december 2003 kwam de groep op de beurs
van New York.
Als ballenbad
Het effect van Tempur is eenvoudig aan te tonen : zet een glas water of fruitsap aan de ene kant van je bed, en spring erop :
het glas valt niet om, wat de drukverdeling aantoont. Een gewone mousse bestaat uit achthoekige cellen. Bij Tempur hebben die
de vorm van een golfbal. Daardoor krijg je een effect zoals bij een ballenbad : als kinderen daarin springen, voelen ze niets
omdat de impact van de sprong wordt verspreid over de hele bak. Tempur bestaat bovendien uit heel kleine cellen omdat de
densiteit van het materiaal zo groot is : in één kubieke meter zit 85 kilogram materiaal, bij een gewone mousse
is dat maar 35 kilo. Daardoor neemt het zijn vorm pas heel langzaam terug.
Opvallend ook is dat het temperatuurgevoelig is. Daardoor is hij bij 0 graden nog zo hard als steen. Als de temperatuur stijgt,
wordt het geleidelijk elastischer. Op lichaamstemperatuur bereikt het de perfecte visco-elasticiteit, waardoor het geleidelijk
verend is.
In de Deense fabriek werken ondertussen 280 mensen. "Toen ik hier acht jaar geleden begon, waren het er nog maar zeventig", herinnert Stokkeland zich. Het bedrijf maakt ook kussens en matrassen op maat, zowel voor luxejachten als speciale operatietafels. Ook hoofdkussens staan op het programma. Tempur liet door therapeuten de perfecte vorm ervoor uittekenen. Maar dat sloeg niet aan: mensen hebben blijkbaar de behoefte om zo'n hoofdkussen wat te knuffelen of opschudden. Dus nu bestaan de twee types. Ondertussen bestaan ook al speciale bedden, om het Tempur-effect maximaal te benutten
Van onze reporter Bart MOERMAN in Kopenhagen (het nieuwsblad)